Die radicaliserende jongeren zijn zichzelf kwijt - N. Tahir

Gebruikersavatar
sprot
Berichten: 4147
Lid geworden op: Ma Jan 27, 2003 11:25 pm
Locatie: Hel
Contact:

Die radicaliserende jongeren zijn zichzelf kwijt - N. Tahir

Berichtdoor sprot » Vr Jan 18, 2008 10:31 pm

Die radicaliserende jongeren zijn zichzelf kwijt - Naema Tahir


“Noem me maar een humanistische moslim”, zegt Naema Tahir. “Na jaren heen en weer rennen tussen een Engelse, Pakistaanse en Nederlandse identiteit, hecht ik uiteindelijk meer waarde aan de goedheid van de mensen.” Een gesprek over ontworteling, het Gentse hoofddoekendebat en het schaamlapje van Benazir Bhutto. Een interview met Naema Tahir die met Eenzaam heden een grandioze roman schreef over ontworteling en identiteit.


“Als vader en moeder in het heden leefden, was ik heden niet eenzaam.” Dina is een meisje van dertien, de dochter van Pakistaanse migranten die gewrongen zit tussen haar vaders melancholie naar zijn geboorteland en het voornemen van haar moeder om er in de toekomst in Engeland iets van de maken. Wie is ze, dat is haar grote bekommernis. Een Engelse? Een Pakistaanse? Ze weet het niet en ze benijdt de bomen hun wortels. Want aarden is wat ze wil, ergens thuis zijn, al was het maar bij de ietwat zonderlinge buurman die haar gepelde druiven voert en haar de kunst van het tongzoenen bijbrengt.


Eenzaam heden is de eerste roman van Naema Tahir en - ook al is het jaar nog jong - ongetwijfeld een van de beste boeken van 2008. Tahir slaagt er immers in haar ernstige thematiek in een grandioos en wild verhaal te gieten en dit te vertellen in een spitse en kleurrijke taal. Je huilt samen met Dina en je lacht samen met haar, en dat meer dan eens hardop.


“Als je op school te Pakistaans was, werd je afgekraakt en als je thuis te Nederlands was ook”, herinnert Tahir zich haar eigen wedervaren met ontworteling. “Als ik geen Pakistaanse wilde zijn omdat ik de Pakistaanse identiteit minderwaardig vond, werd ik natuurlijk geconfronteerd met mijn gevoelens voor mijn ouders en grootouders. Dus die Pakistaanse identiteit kon ik niet opgeven, maar dat bracht me dan weer in conflict met mijn schoolomgeving. Daar mocht je geen al te lang haar hebben, wat typisch is voor Pakistaanse meisjes, of je ging na de gym niet onder de douche met de anderen omdat je niet naakt wilde zijn tussen hen. Ik migreerde dus iedere dag: van een Pakistaans gezin naar een Nederlandse situatie en omgekeerd. En in feite is dat nooit helemaal weggegaan. Soms ga ik naar een receptie en merk ik dat Nederlands niet echt mijn taal is. De mensen om me heen kunnen dan heel ad rem reageren, terwijl ik eerst eens moet nadenken voor ik precies kan formuleren wat ik bedoel. Dus dan sta ik daar, ten volle beseffend dat ik in het Engels wel vlot mee zou kunnen praten. Timide zijn is een deugd voor Pakistaanse vrouwen, maar niet voor Nederlandse. Als je hier timide bent, denkt men al vlug dat je iets te verbergen hebt. Ik heb daar weleens last van, maar erover nadenken doe ik liever niet, want dan komt er te veel pijn vrij omdat ik me nergens echt thuis kan voelen. Ik ben vierentwintig uur per dag migrant.”


En toch, denken wij dan, terwijl we Dina's in Pakistan gewortelde vader bekijken die net als zijn medemigranten Engeland uit de grond van zijn hart haat, ben je ongeworteld misschien wel beter af.


Naema Tahir: Die haat vloeit voort uit pijn. Omdat iedere liefde voor Engeland een verraad van Pakistan zou zijn, maken zij dat land belachelijk en haten ze het. Heimwee naar het vaderland ontstaat nogal eens uit een schuldgevoel omdat je het hebt verlaten. Je wou anders zijn dan de anderen, en dat wreekt zich. Vandaar ook dat het idee van de terugkeer zo belangrijk is. Dan komt alles weer in orde.


Uit een recente studie blijkt dat de haat van de tweede en derde generatie misschien nog wel groter is dan die van de eerste.


Naema Tahir: Precies om dezelfde reden. Die jongeren zijn nergens, noch hier, noch daar. Van hun binnenwereld mogen ze niet aarden in Nederland of België en van de buitenwereld krijgen ze geen erkenning. Omdat ze niet kunnen aarden maken ze zichzelf wijs dat dit komt doordat de blanken dat niet willen. Mensen die zich kwetsbaar voelen kun je in twee groepen verdelen: degenen die de oorzaak bij zichzelf zoeken en degenen die ze aan anderen toeschrijven, wat natuurlijk de makkelijkste oplossing is, want dan hoef je jezelf niet ter discussie te stellen. Die radicaliserende jongeren zijn zichzelf kwijt. In plaats van te zoeken naar een betekenisvolle, persoonlijke identiteit, gaan ze op zoek naar een abstracte en betekenisloze. 'De Belgen' of 'de Nederlanders' hebben het dan gedaan. De enige uitweg is dat ze die abstracte identiteit openbreken en kijken wat er werkelijk aan de hand is.

En als reactie daarop radicaliseren ook de autochtonen, zoals Geert Wilders met zijn filmproject.


Naema Tahir: Die wil alleen maar provoceren en de simpliciteit leveren waar in onze samenleving vraag naar is. En dat heeft dan weer zijn weerslag op de radicalisering van de migrantenjongeren. Hoe gepolariseerder het debat, hoe radicaler zij worden. Het stimuleert immers het wij-zijdenken, waarbij de enen zeggen dat de islam achterlijk is en de anderen die religie juist perfect vinden. Als je dat debat constant voedt met provocatie, kom je nooit tot elkaar.

En wat is dan het verschil tussen Wilders en Ayaan Hirsi Ali?


Naema Tahir: Dat zij gestopt is met provoceren. Ayaan was nodig. Dertig jaar lang mocht er in Nederland uit cultuurrelativisme niet over allochtonen gepraat worden. Wat Ayaan deed, is die dertig jaar stilte doorbreken. Ik zie het als een kluwen wol dat steeds groter en vaster wordt tot er iemand zegt dat het zo niet langer verder kan. De eerste draad die uit dat kluwen getrokken wordt, geeft niet mee. Daar moet je hard aan trekken. Misschien de tweede ook, en de derde, maar geleidelijk aan komt het kluwen los en kun je de wol gebruiken. Hard trekken leidt dan alleen maar tot het breken van de draad. Als Ayaan nu zou provoceren zou dat negatief werken. Je moet van provocatie geen karikatuur maken.

Of problemen oplossen die niet aan de orde zijn, zoals in het Gentse hoofddoekendebat.


Naema Tahir: Ik denk dat we hier te maken hebben met een geval van overconsumptie van de vrijheid van meningsuiting. We leven in een maatschappij die getypeerd wordt door overconsumptie. We kopen te veel en we eten te veel. We lopen met ons winkelkarretje door de vrijheidssupermarkt en graaien maar in het rond. We leggen er tien pakken vrije meningsuiting in, komen aan het rek met vrijheid van religie en denken smalletjes: ja, laat ik daar ook maar een klein zakje van nemen, gewoon voor de smaak, zo nu en dan. Vrijheid van religie is iets collectiefs, terwijl vrijheid van meningsuiting individueel is, en we leven nu eenmaal in een tijd die het individualisme bevordert. In Gent dacht men blijkbaar dat ze het per se over de hoofddoek moesten hebben, terwijl dat helemaal niet nodig was. Zo'n kwestie bevordert de dialoog tussen allochtoon en autochtoon niet, en dat is nooit goed. Want wie niet meer praat, gaat in een hoekje zitten overkoken, wat leidt tot Pakistaanse toestanden.


Was de terugkeer van Benazir Bhutto in die zin ook een provocatie? Dat ze vermoord zou worden, lag toch in de lijn der verwachtingen?


Naema Tahir: De dag voor haar dood, zag ik haar nog op de tv en ik dacht: morgen krijg ik een telefoontje dat ze vermoord is. Ik heb nadien met heel wat mensen gesproken en iedereen had dat gevoel. Bhutto was de agent provocateur die het land polariseerde. Noch tijdens haar eerste, noch tijdens haar tweede premierschap kon zij het land verenigen. Haar aanhangers waren niet meer dan de natuurlijke aanhangers van haar vader. Ze creëerde een artificiële dynastie, met als voorbeeld de Gandhi's en de Kennedy's. Maar er was een verschil. Ook al ben je de Gandhi's politiek gezien niet gunstig gezind, je hebt wel respect voor hen, door de gratie die Nehru uitdroeg. Dat geldt ook voor de Kennedy's. Ook al waren er een paar slippertjes, ze wisten de mensen te bekoren. Benazir Bhutto daarentegen was alleen bekoorlijk voor haar eigen mensen, voor de anderen hing er een lucht van corruptie om haar heen.


Het verdachte vind ik dat ze naar Pakistan is teruggekeerd met de volle steun van de Amerikanen terwijl deze wisten hoe zij was. Wat wilden zij daarmee bereiken, vraag ik me dan af. Of Pakistan een democratie is, is niet de eerste zorg van de Amerikanen. Een sterk en westers gezind leger dat de 50 tot 100 kernkoppen die het land bezit in veilige handen houdt, dat willen ze, en dat was de reden waarom ze Benazir Bhutto steunden. Zij zou het schaamlapje voor de democratie leveren terwijl het leger aan de VS werd overgeleverd. Misschien heeft ze niet beseft hoe gevaarlijk Pakistan geworden was tijdens haar ballingschap, maar ik vermoed eigenlijk iets ergers, namelijk dat zij verkeerde in een toestand van hoogmoed. 'Weten jullie niet meer wie ik ben? Ik ben de dochter van Bhutto.' Ik zag ooit een interview met haar op CNN. Iemand merkte op dat ze onzin uitkraamde, waarop ze meteen over haar afstamming begon en wat haar grootvader en vader wel niet allemaal hadden gedaan. Dat zegt veel over haar manier van denken. President Musharaf had haar veiligheid moeten garanderen, maar dat betekent niet dat hij per se een soort pausmobiel moest laten aanrukken omdat Bhutto zo graag met haar hoofd door het dakraam zat. Waar Musharaf echter wel voor verantwoordelijk is, is de sfeer in zijn land. Als die sfeer zo broeiend was, had hij daar iets aan moeten doen.


En hoe moet het nu verder met Pakistan?


Naema Tahir: Wij denken al vlug dat zij de enige drager van de democratie was, maar dat is niet zo. Misschien was zij er wel het meest brutale gezicht van, en was zij het standvastigst, maar een democratie komt uiteindelijk nooit uit mensen als Benazir Bhutto - vergeten we immers niet dat zij een feodale achtergrond heeft - maar wel van de middenklasse. Democratie in westerse zin is morsdood in Pakistan en ik denk ook niet dat we er de komende honderd jaar zo'n democratie zullen zien ontstaan. Het enige wat ik haalbaar acht is een militaire democratie. Het leger is de enige stabiliserende factor in Pakistan. Het land bestaat 60 jaar en is de helft daarvan bestuurd door militairen. De doorslaggevende reden daarvoor is Kashmir. Toen Pakistan en India van elkaar gescheiden werden, gingen alle islamitische regio's naar het eerste land en alle hindoeïstische naar India. De enige uitzondering was Kashmir, dat voor 90 procent door moslims werd bewoond, maar in handen was van een hindoeïstisch heerser, en daardoor bij India terecht kwam. Het Pakistaanse leger is sterk geworden door de oorlogen om Kashmir en is nu doorgedrongen tot in alle geledingen van de samenleving. Het leger bezit bakkerijen en kopieerwinkeltjes en is betrokken in de suikerindustrie en de cementtoevoer. En het koopt ook enorme stukken grond, onder Musharaf alleen al voor 10 miljard dollar. Je kunt daar niet meer omheen, zeker omdat het land voor de rest een feodale structuur heeft. Het is in feite in handen van veertig families - waar de Bhutto's een van zijn - en dat op een bevolking van 160 miljoen. 60 miljoen daarvan verdient minder dan 2 dollar per dag. 73 procent van de vrouwen en ongeveer 50 procent van de mannen is analfabeet. Daar stamp je van vandaag op morgen geen westerse democratie uit de grond.




Naema Tahir, Eenzaam heden, Prometheus, Amsterdam, 252 p., 17,95 euro.

Interview door Marnix Verplancke

Dit interview verscheen in De Morgen van 16 januari 2008
Soms denk ik juist,soms denk ik fout,maar ik dénk tenminste
Dubitando ad Veritatem pervenimus (Cicero)
Sapere aude!
In het 'Huis van de Vrede' is het steeds Oorlog.

Terug naar “Boekbesprekingen en recensies”

Wie is er online

Gebruikers op dit forum: Geen geregistreerde gebruikers en 3 gasten