Einde van de wereldAmanda Kluveld
De reacties op de film 2012 onthullen hoe het einde van onze westerse culturele symbolen er in de nabije toekomst uit zal zien.
In de film 2012 van Roland Emmerich, die deze maand in première ging, gaan alle remmen los, schrijft de Gelderlander. De film gaat over het einde van de wereld en om dat in beeld te brengen laat Emmerich met behulp van bijzondere special effects ondermeer zien hoe de Sint-Pietersbasiliek, het Witte Huis en het beeld van Christus de Verlosser in Rio de Janeiro vernietigd worden. Toch zijn niet álle remmen losgegaan om de Laatste Dag te verbeelden. Althans dat is wat Emmerich zelf heeft gezegd in een interview.
Mekka
Oorspronkelijk, zo vertelde Emmerich, had hij graag willen laten zien hoe ook de Ka'aba in de grote moskee van Mekka werd vernietigd, maar daar zag hij op aanraden van zijn coauteur van af. Deze Harald Kloser zei dat hij toch echt geen fatwa op zijn hoofd wilde vanwege een film. Emmerich vond dat hij gelijk had. ‘In de westerse wereld moeten wij daar allemaal rekening mee houden. Je kunt christelijke symbolen uit elkaar laten vallen maar als je dat doet met een Arabisch symbool dan wordt er een fatwa over je uitgesproken’, zei hij. En met fatwa bedoelde hij een doodvonnis zoals ook is uitgesproken over Salman Rushdie.
Stunt
Een publiciteitsstunt, oordeelde de Algerijns-Nederlandse film- en theatermaker Karim Traïdia, regisseur van onder andere De Poolse bruid, in het NPS radioprogramma Dichtbij Nederland. Je krijgt de afgelopen jaren namelijk aandacht als je de islam voorstelt als tegen de democratie of tegen de vrijheid, wist hij. Daar heeft hij zeker een punt. Aandacht krijg je. Theo van Gogh kreeg de onverdeelde aandacht van Mohammed B. Ayaan Hirsi Ali en Geert Wilders krijgen zoveel aandacht dat ze al jarenlang zwaar beveiligd moeten worden en zo zijn er meer.
Traïdia vond het bijna een vorm van discriminatie dat de Ka’aba in de film van Emmerich niet vernietigd werd. ‘Waarom laat je dit staan en mag de rest weg?’ Er is geen aanleiding voor een fatwa want de film gaat over de vernietiging van alle geloven en symbolen, voegde hij er aan toe. Hij kon de angst wel begrijpen maar we moeten onze mond niet dicht houden omdat Theo van Gogh is vermoord. Daar heeft hij ook een punt.
Begrip
Mijn vertrouwen in Traïdia, die hier toch eigenlijk beweerde dat er in de moslimwereld heus begrip voor zou zijn geweest als Emmerich er voor had gekozen om de Ka’aba wel in zijn film te laten vernietigen, verdween op slag toen ik hem verder hoorde redeneren. Hij zei: ‘Als je iets maakt met het doel om mensen te kwetsen en te beledigen dan is het heel anders’. Hij vond een doodvonnis in dat geval wel degelijk gerechtvaardigd.
Persoonlijk was hij het niet met zo’n fatwa eens hoor, maar hij vond het ‘eigen schuld, dikke bult’. ‘Je hebt er naar gezocht en je hebt het gekregen’. De interviewer kon het niet geloven en vroeg hem of hij nu inderdaad op de radio wilde beweren dat een doodvonnis in zulke gevallen gerechtvaardigd was. Jazeker, dat wilde hij voor zijn rekening nemen.
Brendel
Publicist Carel Brendel, auteur van Het verraad van links, was in de studio en werd bij dit gesprek betrokken. Brendel wees erop dat zo’n fatwa waarin opgeroepen werd tot het doden van iemand, natuurlijk nooit gerechtvaardigd was, hoe beledigd men zich ook door een boek of film zou voelen.
Traïdia reageerde daarop door te stellen dat wij alleen zo’n discussie hadden als het ging om de islam. Maar er werden ook andere fatwa’s uitgesproken en daar hoorde je nooit iemand over: de fatwa’s door Joden. Als je iets over Joden zei dan gingen allerlei Joodse organisaties opeens druk uitoefenen op regeringen, ook de Amerikaanse.
Pervers
Het ging hier volgens Traïdia om een veel ‘subtielere’ en ‘perversere’ vorm van fatwa, dan zo’n doodvonnis waar Emmerich bang voor was. Ik stel mij zo voor dat de antisemiet en islamprediker Yusuf Al-Qaradawi, die is ingehuurd om de film van Barrie Osborne over het leven van Mohammed te censureren, volmondig zou instemmen met deze analyse van zijn ‘collega’ filmmaker Traïdia.
Inmiddels is in Indonesië door de Raad van Ulema, afdeling Malang, een fatwa uitgesproken over de film 2012. Geen doodvonnis. Maar middels een fatwa is vastgesteld dat de film ongepast, misleidend en een provocatie van de islam is. Gelovigen moeten er niet naar kijken en de regering wordt aangeraden om bepaalde gedeeltes uit 2012 te verwijderen. Gebeurt dat niet dan zou deze uit de bioscopen moeten worden gehaald.
Engelen
Waarom? Omdat niemand weet hoe de Laatste Dag er uit ziet, zelfs de engelen en de profeten. Een verbeelding ervan ontkent de macht van Allah. Bovendien bevat de film een scene waarbij mensen hun toevlucht nemen tot het Vaticaan en dat is volgens sommige moslims onaanvaardbaar, ook al wordt het Vaticaan daarna direct vernietigd.
Veel Indonesiërs waaronder moslimgeleerden, vinden het niet de moeite waard om je druk te maken over de film. Sommige Indonesiërs schamen zich zelfs voor de reacties van de moslimpredikers. Maar anderen hebben er toe aangezet dat illegale dvd’s van de film op een lagere school in Bandung door de kinderen werden verbrand. Als je dat zo ziet, kun je maar een ding concluderen: de reacties op de film 2012 onthullen, anders dan de film zelf, hoe het einde van onze wereld en onze westerse culturele symbolen er in de nabije toekomst uit zal zien.
http://extra.volkskrant.nl/opinie/artik ... _de_wereld